როგორ უნდა გახდეს ქართული სოფელი ევროპული?

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სექტორი აწყდება ფუნდამენტური ეკონომიკური გამოწვევებს, რომლებიც განასხვავებენ მას განვითარებული ქვეყნებისგან. სპეციალისტები გამოყოფენ სამ კრიტიკულ განსხვავებას: დაბალი პროდუქტიულობა, მნიშვნელოვანი სამთავრობო სუბსიდიები და შრომის ძალის ზედმეტი კონცენტრაცია. ახალი მონაცემები ცხადყოფს, რომ ბიუჯეტის დახმარება სოფლის მეურნეობას გაეზარდა 74.6 პროცენტით გასულ ათწლეულში, მაგრამ სექტორის რეალური წარმოება ამ ინვესტიციებს ვერ შეუძლია. ქვეყნის შრომის ძალის დაახლოებით 17.9 პროცენტი რჩება დასაქმებული სოფლის მეურნეობაში, თუმცა მათი ხელფასი ნაციონალური საშუო ხელფასის მესამედი არის.

არსებული პოლიტიკა დგება გადასახადის შეღავათებსა და ტრადიციულ სუბსიდიებზე, რომელმაც უნებურად დაამახინჯა ბაზრის მექანიზმები და შეზღუდა ეკონომიკური განვითარების შესაძლებლობები. ამ ღონისძიებებმა, ეფექტიანობის გაზრდის ნაცვლად, დაააგიტა მუშაკი დაბალპროდუქტიულ სოფლის მეურნეობაში დასაქმებისკენ. ეს მიდგომა ასახავს პოლიტიკას, რომელი განვითარებულმა ეკონომიკებმა ათეულის წინ უარყო, როდესაც პროტექციონისტული სტრატეგიები სექტორული კრიზისების წინამორბელი გახდა.

ევროპის კავშირი წარმოადგენს მოწაფო ალტერნატივის მოდელი. გასული ათი წლის განმავლობაში, ევროკავშირის სოფლის მეურნეობაში შრომის პროდუქტიულობა გაზრდილი იყო 41.8 პროცენტით 1990-იან წლებში დაწყებული ყოვლისმომცველი რეფორმების მერე. აღსანიშნავია, რომ მთლიანი სახელმწიფო დახმარება შემცირდა 3.5-ჯერ. რეფორმის პერიოდი ხასიათდებოდა მნიშვნელოვანი ფერმების კონსოლიდაციით, სადაც 100 ჰექტარზე მეტი მეურნეობა გაფართოვდა 28.6 პროცენტით, მაშინ როდესაც ორი ჰექტარზე ნაკლები ოპერაციები შემცირდა 47 პროცენტით.

ევროკავშირის რეფორმირებული მიდგომა ხაზს უსვამს ბაზრის ორიენტაციას წარმოების დაცვის ნაცვლად, შეცვლის აქცენტი პირდაპირი ფერმერის დახმარებაზე წარმოების სუბსიდიების ნაცვლად. ეს მეთოდოლოგია საბაზრო სიგნალის დამახინჯებას მიცემს მინიმუმამდე აუცილებელი სოფლის დახმარების შენარჩუნების დროს. საქართველოსთვის ამ ევროპული ჩარჩოს აღება წარმოადგენს არა მხოლოდ ნებაყოფლობით პოლიტიკურ არჩევანს, არამედ პრაქტიკული აუცილებლობა, განსაკუთრებით თუ ევროკავშირის წევრობა განიხილება.

ევროპული სოფლის მეურნეობის სტანდარტების მიღება შეუძლია საქართველოს ამ სექტორის პოტენციალი გახსნას და მას მსოფლიო ბაზარზე დამტკიცებული ეკონომიკური პრინციპებთან შეუთავსოს.